آموزشی

ارگونومی در دندانپزشکی و هر آنچه درباره آن باید بدانید

ارگونومی در دندانپزشکی

آیا شما هم بعد از معاینه و درمان چند مریض خسته می شوید؟ آیا در ناحیه گردن و یا شانه درد احساس می کنید؟ این یکی از شایع ترین مشکلات برای دندانپزشکان عزیز است. ارگونومی صحیح می تواند تمامی این موضوعات را برطرف کند. در این مقاله به موضوع ارگونومی در دندانپزشکی به خصوص ارگونومی صندلی دندانپزشکی می پردازیم. با ما همراه باشید.

مقدمه

این موضوع اثبات شده است که متخصصان دندانپزشکی به طور ویژه در معرض خطر اختلالات اسکلتی عضلانی هستند. گزارش ها نشان می دهد بیش از 65 درصد دندانپزشکان در طول دوران کاری خود دچار گردن، شانه یا کمر درد شده اتد. اگرچه عوامل متفاوتی بر روی این اختلالات تاثیر گذار است، اما یکی از مهم ترین عوامل قابل تغییر، استفاده از تجهیزات دندانپزشکی ارگونومیک مناسب می باشد.

ارگونومیک چیست؟

ارگونومیک (Ergonomics) به علم تلفیق شرایط کار با ویژگی ها و نیاز های انسانی گفته می شود. به طور کلی این موضوع که گفته شود جایی ارگونومیک است یا خیر، صحیح نیست. بلکه درست تر آن است که بگوییم مکانی ارگونومی خوبی دارد یا نه.

ارگونومی ریشه ای یونانی دارد و از دو کلمه “ergon” به معنی کار و “nomoi” به معنی قوانین طبیعی تشکیل شده است. در علم ارگونومی تلاش می شود با اجرای یک طراحی کارآمد در محیط کار، سلامت انسان و عملکرد کلی سیستم بهبود پیدا کند به عبارت بسیار ساده ارگونومی فرایند انجام کار را آسان و راحت می کند.

حال همین موضوع به کلینیک های دندانپزشکی نیز راه پیدا کرده است. استفاده از تجهیزات دندانپزشکی که از ارگونومی خوبی برخوردارند، کمک می کند، دردهای جسمانی کمتری سلامت پزشکان را به خطر بیندازد و عملکرد کلی بهبود پیدا کند. اگر یک مطب دندان پزشکی با ارگونومی خوبی طراحی شود، سلامتی فیزیکی و ایمنی دندانپزشک حفظ می شود و آسیب های کمتری در ناحیه گردن، ستون فقرات و… به وجود خواهد آمد.

یونیت دندانپزشکی ارگونومی

ارگونومی در دندانپزشکی

ارگونومی در دندانپزشکی با حفظ بدن در موقعیت تا حد امکان خنثی آغاز می شود. این بدان معناست که متخصصین دندانپزشکی بایستی سعی کنند موارد زیر را رعایت کنند:

  • بهتر است وضعیت راست خود را حفظ کنید. به سمت جلو و یا به سمت بیمار خم نشوید.
  • در تمامی مراحل درمان، سعی کنید به جای ایستادن، بنشینید.
  • تا حد امکان نزدیک به بیمار کار کنید تا نیازی به کشیدن بازوها و کمر شما به حداقل برسد.
  • پاهای خود را بر روی زمین صاف بگذارید. ارتفاع صندلی خود را به گونه ای تنظیم نمایید که ران شما اندکی به سمت پایین شیب داشته باشد.
  • توزیع وزن خود را به طور مساوی بین دو پا روی زمین و باسن تقسیم کنید.
  • از Loupe برای بزرگ نمایی حفره های داخل دندان استفاده کنید تا نیاز کمتری به نشستن در لبه صندلی داشته باشید.
  • مچ دست خود را در حالت خنثی نگه دارید و از حرکت بیش از حد مچ دست جلوگیری کنید.
  • از محکم گرفتن ابزارها در دست خودداری کنید.

دندانپزشک در کلینیک بایستی همیشه سعی کند در طول درمان به طور مستقیم با صورت بیمار در ارتباط باشد. برای حفظ دید مستقیم به دهان، از بیمار بخواهید در صورت لزوم صورت خود را برگرداند و از آینه برای بهبود دید استفاده کنید. هندپیس ها و ابزارها را تقریبا در سطح بازو و حدود 30 سانتی متری خود قرار دهید تا برای دسترسی به آنها میزان چرخش را به حداقل برسانید. چراغ بالای سر بایستی در پشت و در یک طرف سر پزشک قرار داشته باشد تا میزان سایه های ایجاد شده کاهش پیدا کند.

در ادامه به طور مفصل به بررسی ارگونومی در مطب دندانپزشکی می پردازیم:

موقعیت صحیح بیمار

بیمار، در حالت ایده آل، برای انجام فرایندهای بالینی باید در حالتی خوابیده قرار بگیرد: یک بالشتک گردنی حمایتی میتواند تحمل بیمار را برای لم دادن افزایش دهد. در مجله RDH متخصص فیزیوتراپی و مشاور ارگونومی در دندانپزشکی، Bethany Valachi توصیه می کند، صندلی بیمار در یک زاویه 10 تا 15 درجه از کف قرار دهید. او همچنین پیشنهاد می دهد که از بیمار بخواهید به سمت محل بالشتک زیر سر لیز بخورد تا نیاز پزشک برای خم شدن به سمت بالشتک زیر سر از بین برود.

هنگام درمان فک بالایی، صفحه اکوزال (occlusal plane) بایستی از سطح عمومی 15 تا 20 درجه متمایل شود در حالی در درمان فک پایین، صفحه اکوزال باید از سطح افقی حدود 30 درجه متمایل شود.

ارگونومی بیمار در دندانپزشکی

استفاده از ابزار مناسب

ارگونومی باید در زمان انتخاب و خرید تجهیزات پزشکی نیز در نظر گرفته شود. ابزارهایی با قطر بیشتر و البته سبک تر، ابزارهای با ارگونومی مناسب محسوب می شوند. علاوه بر آن ابزارهایی که دارای texture و بافت اندک زبر هستند، راحت تر در دست جای می گیرند.

بسیار مهم است که لبه های ابزارها و اینسترومنت های دندانپزشکی به خوبی تراش خورده و تیز باشد. این موضوع موجب کاهش خستگی دست و اعمال کمتر نیرو می شود. در نتیجه مدت زمان کار کاهش و بهره وری افزایش می یابد.

ارگونومی در صندلی دندانپزشکی

یکی از شایع ترین عوامل خطرساز بیماری های اسکلتی عضلانی، وضعیت نامناسب بدن است. عوامل زیادی می توانند به بهبود پوزیشن وضعیت بدن کمک کنند. هر دندان پزشک می تواند با تنظیمات مناسب صندلی خود، صندلی بیمار و تبلت (Delivery system) وضعیت بدنی و قامت خود، ارگونومی خوبی را ایجاد نماید. برای آنکه وضعیت خنثی در حین درمان بیمار حفظ شود، بایستی به ارتفاع و پشتی صندلی بیمار توجه شود. صندلی بیمار باید پایین آمده و پشت آن به صورت خوابیده قرار گیرد تا پزشک بتواند آزادانه و بدون اعمال فشار به ران ها و زانو ها پروسه درمان را انجام دهد. توجه داشته باشید که وضعیت ارگونومی در صندلی دندانپزشکی بایستی به گونه ای تنظیم شود که پزشک برای معاینه دندان ها نیازی به خم شدن به سمت جلو نداشته باشد.

تبلت دندانپزشکی می تواند در پوزیشن های مختلفی قرار بگیرد. پهلو، عقب، بالای سر بیمار و … . بهترین موقعیت برای هندپیس ها، سرنگ آب/هوا در سمت دندانپزشک و در کنار بیمار است. تصویر زیر مکان مناسب برای تبلت و موقعیت قرار گیری دستیار را به خوبی نشان می دهد.

موقعیت ارگونومی یونیت دندانپزشکی

همیشه قبل از خرید یونیت دندانپزشکی باید صندلی را امتحان کنید. پشتی صندلی، ارتفاع آن و قابلیت های تنظیم آن، مواردی است که باید به آن دقت شود. هنگام نشستن بر روی صندلی، باسن باید کمی بالاتر از زانوها باشد و پاها باید به طور کامل روی زمین قرار بگیرد. علاوه بر آن کمر شما بایستی کاملا با تکیه گاه پشتی در تماس باشد.

نور پردازی

شاید عجیب باشد اما روشنایی مناسب می تواند ارگونومی در دندانپزشکی را بهبود بخشد. نور نامناسب می تواند موجب خستگی چشم شود. نور طبیعی یا نورهای غیر طبیعی اصلاح شده در بالای سر، نه تنها در فرایند ترمیم زیبایی نقش دارند، بلکه در عملکرد چشم نیز تاثیر مستقیم و مثبت دارند.

چراغ ها می توانند بر روی دیوار یا سقف و در یک مسیر مشخص نصب شود. برای ارگونومی خوب نور در مطب دندانپزشکی باید به این نکته توجه داشت که سایه ها محل کار از بین برود. چراغ های متحرک یا operating light ها و اشعه های x-ray نباید به گونه ای نصب شوند که در فعالیت یکدیگر اختلال ایجاد کنند.

کدام یونیت دندانپزشکی از ارگونومی خوبی برخوردار است؟

با توجه به توضیحات ارائه شده و این موضوع که یکی از مهم ترین تجهیزات و وسائل دندانپزشکی یونیت می باشد، در این بخش به این سوال پاسخ می دهیم که بهترین یونیت ایرانی و قیمت مناسب که از لحاظ ارگونومی رتبه قابل قبولی کسب می کند، کدام است؟

یونیت های وصال گستر 5200 و 5400 که دارای تشک هایی از نوع چرم می باشند، از ارگونومی خوبی برخوردارند. همان طور که در این مقاله بیان شده است، قرارگیری دکتر در نزدیکی بیمار و تسلط کامل از اصول مهم ارگونومی محسوب می شود. در یونیت های وصال گستر 5200 و 5400 پشتی صندلی در قسمت بالا، باریک تر شده است که این امکان را برای متخصص فراهم می کند، نزدیک تر به بیمار قرار گیرد.

قابلیت تنظیم اجزای مختلف این یونیت ها این امکان را فراهم می کند تا بهترین موقعیت با توجه به وضعیت بیمار و پزشک تعیین شود به طوری که استفاده از این یونیت ها را برای افراد معلول و کودکان را نیز راحت می کند. از آنجایی که شرکت ریونیز نمایندگی رسمی وصال گستر را ارائه می دهد، شما می توانید برای اطلاعات بیشتر و خرید این یونیت ها از خدمات ریونیز استفاده نمایید.

نتیجه گیری

بیشتر تجهیزات دندان پزشکی برای یک دندانپزشک مرد با جثه متوسط ساخته می شود که موضوع سبب می شود دندانپزشکان زن با ساختار بدنی کوچکتر در معرض آسیب قرار گیرند. این موضوع ماهیت ارگونومی را برجسته می کند که یک نوع مناسب برای همه فقط کارایی ندارد. و مهم است نیازهای منحصر به فرد به خود و محیط کار خود را در نظر بگیرید و با توجه به آن بتوانید فضایی برای بهره وری بالاتر ایجاد کنید.

روش های مختلفی برای ارائه یک استاندارد کامل برای مطب دندانپزشکی و فرایند درمان وجود دارد. نتایج برخی از تغییرات با آزمون و خطا مشخص می شود. فراموش نکنید که تغییرات حتی کوچک نیز می تواند تاثیر بسیار زیادی داشته باشد

1 دیدگاه در “ارگونومی در دندانپزشکی و هر آنچه درباره آن باید بدانید

  1. رضا گفت:

    ممنون از زحمات تیم ریونیز🌹🌹

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *